آنتی ویروس چیست و چگونه کار می‌کند؟

آنتی ویروس یکی از مهم ترین نرم‌افزارهای کامپیوتری محسوب می‌شود که بسیاری از کاربران و کارشناسان، استفاده از آن را الزامی می‌دانند.

احتمالاً از اولین روزهایی که با کامپیوتر شخصی کار کرده‌اید، با اصطلاح آنتی‌ویروس و نرم‌افزار آنتی‌ویروس آشنا شده‌اید. از سال‌های ابتدایی دهه‌ی ۱۹۹۰ که دوران اوج‌گیری کامپیوترهای شخصی بود، آنتی‌ویروس‌ها به‌عنوان ابزارهای الزامی و پیش‌فرض سیستم‌‌های کامپیوتری شناخته می‌شدند.

با گذشت زمان و پیشرفت مجرمان سایبری و توسعه‌ی ابزارهای نفوذ حرفه‌ای‌تر، آنتی‌ویروس‌ها هم پیچیده‌تر و پیشرفته‌تر شدند. امروز هم اگر از یک متخصص فناوری مشاوره‌ای برای بهبود عملکرد و امنیت کامپیوتر شخصی یا حتی گوشی هوشمند خود بگیرید، احتمالاً با پیشنهاد نصب آنتی‌ویروس روبه‌رو می‌شوید.

باوجود تمایل زیاد کاربران به استفاده از آنتی‌ویروس در کامپیوترهای شخصی و گوشی‌های هوشمند، برخی کارشناسان نیاز چندانی به استفاده از آن‌ها نمی‌بینند. درواقع اگر شما مراقب رفتارها و فعالیت‌های خود در فضای آنلاین و آفلاین باشید، آنتی‌ویروس شما وظایف آن‌چنان دشواری نخواهد داشت و تنها در پس‌زمینه‌ی سیستم، درحال آماده‌باش می‌ماند. البته در همان حالت هم آنتی‌ویروس کارهای زیادی انجام می‌دهد.

پاسخ به سوال آنتی‌ویروس چیست و چگونه کار می‌کند، بسته به شرکت سازنده‌ی نرم‌افزار و روش‌های امنیتی موردنظر آن‌ها، تفاوت پیدا می‌کند. به‌هرحال هر شرکت امنیتی راهکارهای خاص خود را در مقابله با انواع بدافزار دارد و شاید حتی تعریفی متفاوت از آنتی‌ویروس داشته باشد

به‌هرحال آنتی‌ویروس‌ها رویکردهای مشترکی هم درمقابل مجرمان سایبری دارند که دست یافتن به تعریف مشترک را آسان‌تر می‌کند. درنهایت آشنایی با روش کارکرد آن‌ها می‌تواند در انتخاب بهترین نرم‌‌افزار آنتی‌ویروس برای کاربرد شخصی یا تجاری،‌ کارساز باشد. در ادامه با ما باشید تا به سؤال آنتی ویروس چیست و کاربرد آن و پاسخ دهیم.

آنتی ویروس چیست؟

نرم‌افزار آنتی ویروس یا در تعریف دقیق‌تر و به‌روز‌تر آنتی‌مالور (ضد بدافزار) ابزاری است که بر اپلیکیشن‌های موجود در کامپیوتر شخصی یا گوشی هوشمند، نظارت می‌کند. نرم‌افزار آنتی ویروس یک ابزار امنیت داده است که در یک سیستم کامپیوتری با هدف محافظت دربرابر ویروس‌ها، جاسوس‌افزارها، بدافزارها، روت‌کیت‌ها، تروجان‌ها، حملات فیشینگ، حملات اسپم و سایر تهدیدات سایبری آنلاین نصب می‌شود.

ویروس هر برنامه ناخواسته‌ای است که بدون اطلاع کاربر وارد سیستم می‌شود، می‌تواند خود را تکثیر و گسترش دهد، اقدامات ناخواسته و مخربی را انجام دهد که در نهایت بر عملکرد سیستم و داده‌ها یا فایل‌های کاربر تأثیر می‌گذارد. ویروس کامپیوتری را می‌توان به‌عنوان یک بیماری کامپیوتری در نظر گرفت، درست مانند ویروس‌های انسانی که باعث بیماری در انسان می‌شود.

نرم‌افزار آنتی ویروس همان‌طورکه از نامش پیدا است برنامه‌ای است که علیه ویروس کار می‌کند. ویروس را شناسایی می‌کند یا تشخیص می‌دهد و پس از تشخیص وجود ویروس، روی حذف آن از سیستم کامپیوتری کار می‌کند. نرم‌افزار آنتی‌ویروس به‌عنوان یک عمل پیشگیری عمل می‌کند به‌طوری‌که نه‌تنها ویروس را از بین می‌برد بلکه از آلوده شدن هر ویروس احتمالی به رایانه شما در آینده نیز جلوگیری می‌کند.

کاربرد آنتی ویروس

آنتی‌ویروس به‌دنبال اپلیکیشن‌هایی می‌گردد که نباید در دستگاه شما نصب شده باشند و به‌نوعی ناشناس و مزاحم هستند. آنتی‌ویروس‌ها از روش‌های گوناگون استفاده می‌کنند تا فایل‌های شخصی همچون اسناد متنی را از فایل‌ها و اپلیکیشن‌های مخرب متمایز کنند. به‌هرحال آنتی‌ویروس باید تفاوت بین یک فایل ورد و یک بدافزار مزاحم نمایش‌دهنده‌ی تبلیغات را به‌خوبی بشناسد. به‌علاوه اگر یک اپلیکیشن قانونی و رسمی مورد نفوذ مجرمان سایبری قرار بگیرد و به‌عنوان ابزار سوءاستفاده بهره‌برداری شود، آنتی‌ویروس باید آن را شناسایی کند.

آنتی‌ویروس پس از شناسایی فایل مخرب، آن را قرنطینه یا حذف می‌کند

برخی از نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس، عملکرد آنی و زنده دارند که به‌صورت خودکار، جلوی اجرا شدن ویروس‌ها و بدافزارها را می‌گیرند. به‌علاوه، آن‌ها حتی مانع از مرور وب‌سایت‌های مخرب یا بازکردن ایمیل‌های حاوی بدافزار می‌شوند.

برخی دیگر که در دسته‌ی ابزارهای ترمیمی قرار می‌گیرند، باید در دوره‌های زمانی منظم اجرا شوند تا سیستم را اسکن کنند. درواقع آن‌ها پس از آلوده شدن سیستم وارد عمل می‌شوند. پس از اینکه نرم‌افزار آنتی‌ویروس، یک فایل مخرب بدافزاری را در سیستم شما شناسایی می‌کند، پیشنهادهای گوناگونی برای مقابله با آن ارائه می‌کند.

پیشنهادها عموماً شامل قرنطینه کردن (غیرفعال‌سازی عملکرد اصلی نرم‌افزار) یا حذف کردن کامل می‌شود. اگرچه حذف کردن کامل بدافزار، ابزاری عالی برای جلوگیری از آلوده شدن سیستم محسوب می‌شود، قرنطینه کردن به شرکت تولیدکننده‌ی نرم‌افزار اجازه می‌دهد تا تحلیلی عمیق‌تر روی آن داشته باشد. تحلیل عمیق‌تر باعث توسعه‌ی بهتر نسخه‌های بعدی آنتی‌ویروس و بهینه‌سازی سیستم مقابله می‌شود.