دارک وب (Dark Web) چیست؟

دارک وب(Dark Web)بخش بسیار کوچکی از اینترنت است که از چشم اکثر افراد پنهان است؛ اما آیا این فضای تاریک و ناشناس بهشتی برای خلافکاران است یا نگهبانی برای حفظ حریم شخصی کاربران؟

اگر از طرفداران سری هری پاتر باشید، حتماً نام کوچه ناکترن را به خاطر دارید که پر از مغازه‌هایی برای خرید و فروش وسایل غیرقانونی بود و افرادی هم که در این کوچه تاریک و مخوف پرسه می‌زدند، مشکوک و گاهی خطرناک بودند. چنین کوچه‌ای فقط در دنیای جادویی هری پاتر وجود ندارد و نمونه واقعی آن را می‌توان در دنیای خودمان نیز پیدا کرد: جایی به اسم دارک وب(Dark Web) که البته حضور فیزیکی ندارد و فقط در اینترنت یافت می‌شود.

در دارک وب شاید خبری از کمد ناپدیدشونده‌ی هری پاتر نباشد، اما می‌توان در آن اسلحه، مواد مخدر، اسکناس تقلبی، حساب‌های هک شده‌ی نتفلیکس، نرم افزارهایی برای هک کردن کامپیوتر، اطلاعات ورود به حساب‌های بانکی، سنگ اورانیوم، مدارک دانشگاهی جعلی یا حتی قاتل قراردادی پیدا کرد.

البته برخلاف کوچه ناکترن که کاربرد آن تنها برای کارهای شرورانه است، دارک وب فقط جای فعالیت‌های غیرقانونی نیست. مثلاً در دارک وب می‌توانید عضو کلوب شطرنج شوید یا به شبکه‌ی اجتماعی BlackBook بپیوندید که نسخه‌ی دارک فیسبوک است و هیچ اطلاعاتی از کاربر جمع‌آوری نمی‌کند. در ضمن، بسیاری از سازمان‌ها و خبرگزاری‌ها نیز نسخه‌‎ای از وب‌سایت خود را در دارک وب میزبانی می‌کنند تا کاربرانی که به حریم شخصی خود اهمیت می‌دهند، با نوعی شنل نامرئی به گشت‌و‌گذار در آن‌ها بپردازند.

و البته همان‌طور که دسترسی به کوچه‌ی ناکترن به‌راحتی امکان‌پذیر نیست، دسترسی به دارک وب نیز روش‌ها و پروتکل‌های خاص خودش را دارد که در این مقاله به آنها میپردازیم.

دارک وب چیست؟

دنیای اینترنت آنقدر بزرگ است که تقریباً بی‌انتها به نظر می‌رسد. در حال حاضر، نزدیک ۲ میلیارد وب‌سایت در دنیای اینترنت وجود دارد و هر روز حدود 250 هزار وبسایت جدید به این تعداد اضافه می‌شود. بااین‌حال، این حجم از اطلاعات تنها “نوک کوه یخ” به‌شمار می‌رود و بخش عظیمی از اینترنت از دسترس عمومی خارج است. به‌طور کلی، اینترنت از لحاظ سطح دسترسی کاربران به اطلاعات به سه ناحیه دسته‌بندی می‌شود:

• سرفیس وب (Surface Web): شامل صفحات وبی است که در موتورهای جستجو مثل گوگل، ایندکس شده‌اند و برای عموم کاربران دردسترس هستند. در واقع هر چیزی که در گوگل قابل جستجو باشد، بخشی از سرفیس وب است و این بخش کمتر از ۵ درصد اینترنت را شامل می‌شود.
• دیپ وب (Deep Web): بخشی در اینترنت است که از چشم کاربران عادی پنهان است. برای مثال، آدرس ایمیل شما یا اطلاعات بانکی ذخیره‌شده در پایگاه‌های داده بخشی از دیپ وب است، چون توسط موتورهای جستجو ایندکس نشده است. دیپ وب حدود ۹۰ درصد اینترنت را شامل می‌شود.
• دارک وب (Dark Web):‌ دارک وب بخش بسیار کوچکی از دیپ وب است که به عمد از دید عموم پنهان شده است. در دارک وب،‌ ناشناس بودن حرف اول را می‌زند به‌همین‌خاطر، فعالیت‌های غیرقانونی در این ناحیه از اینترنت اتفاق می‌افتند و دلیل بدنامی دارک‌ وب نیز همین موضوع است.

نام دارک وب(Dark Web) از دارک نت “darknet” گرفته شده است که زیرساخت‌هایی برای جلوگیری از دسترسی عمومی به اطلاعات خاص است. درواقع، به هر اطلاعاتی که دسترسی به آن، نیازمند دراختیار داشتن رمز عبور، سرویس یا اپلیکیشن خاصی باشد، دارک میگویند که به معنی تاریک است.

دارک وب شبکه‌ای رمزنگاری شده و ناشناس است که با ارسال ترافیک جستجو و وبگردی کاربر ازطریق هزاران گره‌ی شبکه در سراسر جهان، ردپای اینترنتی او را از دید دولت‌ها، سازمان‌ها و گردانندگان وب‌سایت‌ها می‌پوشاند. در دارک وب، IP کاربر مخفی شده تا ردیابی ارتباطات اینترنتی او بسیار دشوار شود.

دارک وب(Dark Web) محافظت از IP کاربر را با پنهان کردن آن در چندین لایه‌ی رمزنگاری شده و عبور دادن ترافیک او از میان شبکه‌ای از کامپیوترهای تصادفی انجام می‌دهد که هر یک از آن‌ها پیش از فرستادن داده به دستگاه بعدی، یک لایه‌ی رمزنگاری را حذف می‌کند. بدین ترتیب، اطلاعات به‌صورت کاملاً ناشناس منتقل می‌شود، به‌طوری‌که نمی‌توان مبدا، مقصد یا محتویات آن را شناسایی کرد.

دارک وب برخلاف تصور بسیاری از کاربران، فضای بسیار کوچکی است. تعداد وب‌سایت‌های موجود در دارک وب بین ۷ هزار تا ۳۰ هزار متغیر است و این رقم تنها ۰٫۰۳ درصد کل فضای اینترنت را تشکیل می‌دهد. با‌این‌حال، حجم اطلاعات ذخیره‌شده در دارک وب به‌طرز عجیبی زیاد است. به‌طور دقیق‌تر، حجم داده در دیپ وب حدود ۷۵۰۰ ترابایت و در سرفیس وب تنها ۱۹ ترابایت است که شامل چیزی حدود یک میلیارد وب‌سایت می‌شود؛ این درحالی است که طبق آمار Visual Capitalis، تنها ۶۰ وب‌سایت در دارک وب در مجموع ۷۵۰ ترابایت داده در اینترنت ذخیره کرده‌اند.

تعداد کاربرانی که روزانه از دارک وب استفاده میکنند مشخص نیست، اما این تعداد نمی‌تواند عدد قابل‌توجهی باشد. پروژه‌ی تور که مسئول پنهان کردن هویت کاربران در دارک وب است، گفته است تعداد کاربران روزانه‌ی این شبکه، ۲ میلیون نفر است و تنها ۱٫۵ درصد از کل ترافیک حاضر در این شبکه، از وب‌سایت‌های دارک وب بازدید می‌کنند.

جالب است که بدانید تنها یک درصد وب‌سایت‌های دارک وب به فروش اسلحه مشغولند. درحالی‌که ۸٫۱ درصد به فروش مواد مخدر و ۶٫۳ درصد به خرید و فروش خدمات و ابزار غیرقانونی مثل بدافزارها و اطلاعات بانکی مربوط می‌شود. جالب‌تر آنکه دسته‌بندی فعالیت‌های قانونی و ناشناخته، از جمله نسخه‌ی دارک رسانه‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی برای حفظ حریم شخصی، ۲۲٫۶ درصد کل فعالیت‌های صورت گرفته در دارک وب را شامل می‌شوند.

اگر بخش مجرمانه‌ی دارک وب را در نظر نگیریم، این فضا پتانسیل زیادی دارد. درواقع، کل اینترنت قرار بود ابتدا همین باشد؛ فضایی خارج از کنترل دولت‌ها، سازمان‌ها و غول‌های تکنولوژی و جایی که ایده‌ها می‌توانست بدون ترس از کنترل و هدایت شدن توسط الگوریتم‌ها و تبلیغات هدفمند، با دنیا به اشتراک گذاشته شود.

ورود به دارک وب

ازآنجاکه نظارت قانونی بر دارک وب وجود ندارد، خطر آلوده شدن به بدافزار و سرقت اطلاعات توسط مجرمان سایبری (هکر ها) بسیار بالاتر از جستجو در اینترنت معمولی است. به همین خاطر، پیش از ورود به Dark web، نصب نرم‌افزار آنتی ویروس قوی و مطمئن روی سیستم بسیار مهم است. علاوه‌ بر این، استفاده از پروژه‌ی تور در ایران به ابزارهایی برای تغییر IP نیاز دارد. هرچند دغدغه‌های حریم شخصی درمواردی که تور به هر دلیلی موفق به پنهان کردن IP کاربر نشود، به تمام کاربران توصیه می‌شود.

رایج‌ترین راه دسترسی به دارک وب استفاده از مرورگر تور “Tor” است که به‌صورت متن‌باز و رایگان منتشر شده است. کافی است بعد از اطمینان از نصب آنتی‌ویروس مطمئن و تغییر IP، آدرس وب‌سایت‌ موردنظر را ازطریق این مرورگر وب جستجو کنید. توجه داشته باشید که وب‌سایت‌هایی که در دارک وب میزبانی می‌شوند، دارای دامنه onion و آدرس طولانی و عجیب‌وغریبی هستند که از بر کردن آن‌ها ممکن نیست و برای بازدید از آن‌ها باید به خود لینک دسترسی داشت. همچنین، کلیک کردن روی این لینک‌ها در مرورگرهای عادی از جمله کروم که از موتور جستجوی گوگل استفاده می‌کنند، به شما اجازه‌ی دسترسی به این وب‌سایت‌ها را نخواهد داد.

تور مخفف ” The Onion Router‌” است که در ابتدا به‌عنوان پروژه‌ای آزمایشی توسط وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۰۲ آغاز شد. آمریکا این سامانه‌ی ناشناس و رمزنگاری شده را برای حفاظت از ارتباطات خود دربرابر جاسوسی راه‌اندازی کرد. اما کمی بعد قابلیت‌های رمزنگاری آن توجه شرکت‌هایی را که دغدغه‌های امنیتی داشتند، به خود جلب کرد و این پلتفرم متن‌باز به سرعت همه‌ گیر شد. از سوی دیگر، سازمان‌های تبهکار سراسر دنیا نیز به پتانسیل این شبکه پی بردند و فعالیت‌های مجرمانه خود را به دارک وب منتقل کردند.

طرز کار تور سخت نیست. این سامانه از روش “مسیریابی پیازی” استفاده می‌کند که در آن فعالیت کاربران در پشت چندین لایه‌ی رمزنگاری قرار می‌گیرد و سپس از داخل شبکه‌ای از سامانه‌ها و گره‌ها که به وسیله‌ی داوطلبان در سراسر جهان درست شده است، عبور داده می‌شوند تا IP کاربر نمایش داده نشود. تور برای مخفی کردن هویت کاربران به گونه‌ای عمل می‌کند که هیچ یک از این سامانه‌های داوطلب، به نشانی IP فرستنده و گیرنده دسترسی ندارند. به این صورت که هر یک از دستگاه‌های داخل شبکه که ترافیک کاربر از آن عبور می‌کند، فقط نشانی IP دستگاه قبلی را می‌خواند، اما نمی‌داند این پیام ابتدا از کدام دستگاه فرستاده و قرار است به کدام کاربر برسد.

به همین خاطر شبکه‌ی تور یکی از بهترین ابزارها برای ناشناس ماندن بین کاربران اینترنتی است.

---

با دیجی زون همراه باشید 🙂

• اینترنت اشیا چیست؟

• چگونه استوری های اینستاگرام را دانلود کنیم؟

---

تاریخچه دارک وب

همه این ماجرا ها از اکتبر ۱۹۶۹ شد؛ زمانی که آژانس پروژه‌های پژوهشی پیشرفته دفاعی آمریکا “ARPA” به فکر راه اندازی شبکه‌ی ارتباطی کامپیوتری با استفاده از سوئیچیگ بسته‌های اطلاعات افتاد. این شبکه، آرپانت”ARPANET” نام داشت و ابتدا در کنترل دانشگاه‌های آمریکا برای تبادل اطلاعات بود؛ اما در سال ۱۹۸۹ به اینترنت تبدیل شد و دو سال بعد دردسترس عموم مردم قرار گرفت.

تولد اینترنت اولین قدم در شکل‌گیری دارک وب بود، اما پیدایش و موفقیت Dark web به دو عامل اساسی دیگر نیاز داشت:

1.سامانه‌ای برای مخفی کردن هویت کاربران.

2.ارز دیجیتالی غیرمتمرکز و خارج از کنترل دولت‌ها.

به منظور پنهان کردن هویت کاربران، در سال ۲۰۰۲ نسخه‌ی آلفا و ناپایدار شبکه تور راه اندازی شد و یک سال بعد تنها با ۱۲ گره از سمت داوطلبان دردسترس عموم مردم قرار گرفت. پروژه‌ی تور در وزارت دفاع آمریکا ظهور کرد، اما مدتی بعد، به پروژه‌ای متن باز و رایگان تبدیل شد که توسعه‌ی آن در سال ۲۰۰۸ به دست افرادی با این باور مشترک ادامه پیدا کرد که کاربران اینترنت باید دسترسی امن به اینترنت بدون سانسور داشته باشند.

بعد در سال ۲۰۰۹، نرم‌افزار استخراج بیت کوین برای عموم عرضه شد. بااین‌حال، یک سال طول کشید تا از این ارز غیرمتمرکز در تراکنش اینترنتی استفاده شود.

سرانجام، در سال ۲۰۱۱ اولین بازار سیاه در بستر اینترنت ظاهر شد؛ بازاری به نام سیلک‌ رود “Silk Road” که توسط راس اولبریکت، برای خرید و فروش مواد مخدر و دیگر اجناس غیرقانونی در دارک وب راه اندازی شد. اولبریکت با عقاید لیبرترینی و با به‌کارگیری سامانه‌ی رمزگذاری شده و رمزارز باور داشت بازار اینترنتی‌اش می‌تواند برای تمام کاربران محیطی امن،‌ کاملاً ناشناس و به دور از نظارت دولت فراهم کند. درواقع، موفقیت سیلک‌رود مدیون ترکیب خلاقانه‌ی سامانه‌ی تور و بیت‌ کوین بود که هم هویت کاربران و هم سابقه تراکنش‌های آن‌ها را از چشم همه مخفی می‌کرد. سیلک‌رود به سرعت به جایی برای خرید و فروش مواد مخدر، اکانت‌های هکی و حتی اجیر کردن آدم‌کش تبدیل شد.

اما این بازار سیاه زیاد دوام نیاورد. اف‌بی‌آی در سال ۲۰۱۳ موفق شد سایت سیلک‌رود را مصادره و صاحب ۲۹ ساله‌ی آن را دستگیر و به حبس ابد محکوم کند. البته بعد از سیلک‌رود، بازارهای سیاه دیگری از جمله اولوشن “Evolution”، آلفابی “AlphaBay” و دریم مارکت “Dream Market” یکی پس از دیگری به دارک وب پیوستند و البته آن‌ها نیز مدتی بعد به سرنوشت سیلک‌رود دچار شدند.

این‌روزها، دارک وب تنها میزبان بازارهای سیاه نیست؛ بسیاری از سازمان‌ها و رسانه‌های خبری برای آن دسته از کاربرانی که دغدغه‌ی حفظ حریم شخصی دارند، نسخه‌ای از وب‌سایت خود را در دارک وب میزبانی می‌کنند. حتی نسخه‌ی دارکی از فیسبوک وجود دارد که هیچ اطلاعاتی از کاربر جمع‌آوری نمی‌کند.

تفاوت Dark Web و Deep Web

اصطلاحات “دیپ وب” و “دارک وب” گاهی به جای هم استفاده می‌شوند، اما با هم تفاوت دارند. دیپ وب به هر محتوایی در اینترنت اشاره دارد که بنا به درخواست صاحب آن، توسط موتورهای جستجو از جمله گوگل ایندکس نشده و درنتیجه اگر در گوگل جستجو کنید، آن را در نتایج نخواهید یافت. به‌طور کلی، دیپ وب که بیش از ۹۰ درصد کل اینترنت را دربرمی‌گیرد، شامل هر محتوایی است که برای دسترسی به آن باید آدرس دقیق URL را داشت، چراکه جستجو در گوگل کمکی به پیدا کردن آن نخواهد کرد؛ ازجمله سوابق پزشکی، اطلاعات بانکی، شماره پلاک خودروها، محتوای پولی، وب‌سایت‌هایی که نیاز به عضویت دارند و صفحات وب محرمانه‌ی شرکت‌ها و دانشگاه‌ها.

اما دارک وب زیرمجموعه‌ای از دیپ وب است که مخفی شده و برای دسترسی به آن نیازمند مرورگر خاصی به نام تور است. هیچ کس اندازه‌ی واقعی دارک وب را به‌طور دقیق نمی‌داند، اما بنا به تخمین‌هایی که زده شده، دارک وب تنها ۵ درصد کل اینترنت را دربرمی‌گیرد؛ هرچند حجم اطلاعات ذخیره‌شده در دارک وب از تمام اطلاعات سرفیس وب و دیپ وب بیشتر است.

در دارک وب، فعالیت‌های مجرمانه به خاطر مخفی بودن هویت کاربران، زیاد اتفاق می‌افتد، اما بسیاری از افراد از دارک وب تنها برای حفظ حریم شخصی خود استفاده می‌کنند و فعالیت آن‌ها مجرمانه نیست.